Phân biệt đối xử tại Pháp

    Lê Nguyễn Duy Hậu

    a free-thinker

    website Sài Gòn
    Phân biệt đối xử tại Pháp

    Tidjane Thiam là một ví dụ điển hình cho sự phân biệt đối xử của giới tinh hoa Pháp với người da màu.
    Thiam mang hai quốc tịch Bờ Biển Ngà và Pháp. Là một người francophone (nói tiếng Pháp như tiếng mẹ đẻ), biết nói 9 ngôn ngữ, con một anh hùng giải phóng Bờ Biển Ngà và cháu của một thủ tướng Senegal, nhiều người sẽ hình dung một cuộc sống dễ dàng cho Thiam. Năm 1982, Thiam trở thành người Bờ Biển Ngà đầu tiên thi đậu vào Trường Kỹ nghệ Pháp (École Polytechnique) và đỗ thủ khoa đầu ra của trường này. Năm 1986, một lần nữa Thiam chinh phục đỉnh cao học thuật Pháp bằng việc đỗ thủ khoa Mines ParisTech, trường kỹ nghệ hàng đầu Paris. Ông vinh dự dẫn đầu đoàn sinh viên diễu hành qua Khải hoàn Môn dọc đại lộ Champs Elysees. Sau đó, ông được nhận học bổng MBA tại INSEAD, một Harvard Business School của nước Pháp, và đỗ loại ưu.

    Ông trở thành học giả của World Bank trước khi gia nhập công ty tư vấn McKinsey của Mỹ và làm việc tại London. Sau đó ông có thời gian làm Bộ trưởng kinh tế của Bờ Biển Ngà và được Diễn đàn Kinh tế Thế giới chọn là 100 nhà lãnh đạo tương lai của nhân loại. Khi chính quyền dân sự Bờ Biển Ngà bị đảo chính, ông quay lại Anh và làm cho hãng bảo hiểm Aviva (Anh), trước khi trở thành CEO của Prudential vào năm 2009. Khi đó, ông là tổng giám đốc da đen duy nhất của một công ty thuộc top 100 lớn nhất thế giới. Hiện nay, Thiam đang làm CEO của Ngân hàng Credit Suisse đóng tại Zurich.

    Thế nhưng, ít ai biết rằng Thiam đã không thể tìm được việc làm tại Pháp ngay sau khi tốt nghiệp. Một người bạn của ông trả lời Le Figaro và nói rằng anh buộc phải gạch tên Thiam khỏi danh sách ứng tuyển vì anh biết rõ nhà tuyển dụng sẽ từ chối Thiam bằng cùng một mẫu câu: "CV đẹp đấy, nhưng anh biết đó...". Vấn đề của Thiam không phải là kiến thức mà là màu da, chủng tộc. Người da màu của Pháp có thể làm cầu thủ, diễn viên, ca sĩ, thậm chí hoa hậu, nhưng rất khó để chen chân vào giới tinh hoa, doanh nhân. Phẫn nộ, Thiam vượt biển sang Anh và ngay lặp tức được chào đón. Cho đến nay, Thiam chưa bao giờ làm cho một công ty nào của Pháp cả.

    Nhiều người tin rằng câu chuyện của Thiam khắc họa rõ nét sự phân biệt đối xử ở Pháp hiện nay. Nữ bộ trưởng tư pháp da màu của Pháp là Christiane Taubira thường xuyên là đối tượng bị công kích bởi quần chúng bằng những so sánh thô bỉ bà với loài khỉ. Một trường hợp khác là bộ trưởng gốc Hàn Quốc Fleur Pellerin thì liên tục bị phóng viên đặt những câu hỏi khó kiểu như: "bà được chức vụ này là do bà đẹp hay do bà là người thiểu số (châu Á) vậy?" Sự phân biệt đối xử này dần khiến Pháp trở thành trung tâm mộ lính hàng đầu của ISIL khi những người da màu ở đây cảm thấy họ trở thành phần thừa của xã hội.

    Chúng ta đang theo dõi cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ và lo sợ Donald Trump, một gã cực đoan, phân biệt chủng tộc sẽ lên nắm quyền. Nhưng có một mối lo khác hiện hữu hơn ở nước Pháp khi rất có thể, Marine Le Pen, thủ lĩnh phe cực hữu phân biệt chủng tộc, sẽ lên làm Tổng thống nước này vào năm 2017. Marine là con gái của chính khách khét tiếng Jean-Marie Le Pen, người suýt đã thắng Jacques Chirac vào năm 2001.

    Nếu Le Pen trở thành lựa chọn của nước Pháp vào năm 2017 thì có lẽ cũng cần phải dẹp bỏ đi khẩu hiệu "Tự do - Bình đẳng - Bác ái" nổi tiếng của quốc gia này.