Quan hệ Việt-Mỹ có ý nghĩa lớn với sự phát triển toàn khu vực

    Jonathan London

    Nhà Xã Hội học, Giáo sư trường ĐH City University of Hong Kong

    website Kowloon, Hong Kong
    Quan hệ Việt-Mỹ có ý nghĩa lớn với sự phát triển toàn khu vực

    Nói hai nước Việt - Mỹ chia sẻ một số quyền lợi cốt lõi là quá rõ ràng. Vì thế, có lẽ khác so với những chuyến thăm của Tổng thống Bill Clinton và George W. Bush trước đây, chuyến thăm của ông Obama sẽ tập trung nhiều vào những vấn đề của hôm nay và ngày mai, hơn là những vấn đề của quá khứ.

    Về những cơ hội tiềm năng cũng như những thách thức và những vấn đề còn tồn tại, tôi tin rằng hai bên có rất nhiều điều để bàn. Thật vậy, chuyến thăm diễn ra sau 20 năm bình thường hóa quan hệ giữa hai nước, là một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ song phương. Đối với Mỹ, Việt Nam là một trong những nước quan trọng nhất ở Đông Á.

    Theo tôi, có 3 lĩnh vực chủ chốt đáng được quan tâm trong chuyến thăm lần này của ông Obama.

    Thứ nhất là vấn đề an ninh quốc gia và khu vực. Từ trước đến nay, người Việt Nam nhận thấy tầm quan trọng của việc duy trì mối quan hệ láng giềng thân thiện, tốt đẹp với Trung Quốc. Người Việt Nam nhận thấy hai nước có thể đạt được nhiều điều nhờ mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng lợi ích chung và tôn trọng lẫn nhau. Tuy nhiên, theo thiển ý của tôi, ngày nay Việt Nam và nhiều nước khác ở Đông Á ngày càng muốn mở rộng quan hệ với các cường quốc khác trong khu vực và thế giới. Có lẽ lần đầu tiên kể từ năm 1945, có một sự đồng thuận ở Việt Nam và các nước Đông Nam Á rằng, sự hiện diện của Mỹ là rất có ý nghĩa với an ninh khu vực.

    Thứ hai là vấn đề thương mại. Chỉ hai thập kỷ trước, Việt Nam là một trong những nước nghèo nhất ở Châu Á. Nhưng dần dần, đất nước đã mở cửa và hội nhập kinh tế, hưởng lợi ngày càng nhiều từ thương mại, và thậm chí có thể hưởng lợi được nhiều hơn những gì đã đạt được. Với Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP, mặc dù chưa được thực thi, nhưng rõ ràng Việt Nam đã có bước tiến lớn và hưởng lợi từ việc mở rộng quan hệ thương mại với Mỹ. Là một nhà phê bình chính sách phát triển của Mỹ, tôi đề xuất chính phủ Việt Nam nên cẩn trọng, nhưng tôi tin rằng Việt Nam sẽ tiến xa hơn nữa và giành được nhiều lợi ích từ việc phát triển quan hệ thương mại với nền kinh tế lớn nhất thế giới.

    Tôi nói điều này vì trong những năm tới và thậm chí nhiều thập kỷ tới, Việt Nam cần phải bứt phá từ nền sản xuất dựa trên lao động chi phí thấp, để hướng tới các ngành công nghiệp giá trị gia tăng cao hơn. Để làm được như vậy, Việt Nam sẽ phải phụ thuộc vào việc phát triển năng lực sáng tạo quốc gia và lao động tay nghề cao mà hiện đang còn thiếu. Phát triển các mối quan hệ kinh tế và giáo dục với Mỹ sẽ giúp Việt Nam giải quyết vấn đề này, đồng thời nâng cao chất lượng phát triển.

    Thứ ba là vấn đề cải cách thể chế sẽ giúp nền kinh tế Việt Nam phát triển hiệu quả hơn, tạo ra nhiều cơ hội kinh tế tốt hơn cho người dân. Vấn đề này Mỹ có thể hỗ trợ Việt Nam rất nhiều, vì đó là một trong những điểm mạnh của Mỹ.

    Không thể phủ nhận rằng tương lai của quan hệ Việt-Mỹ sẽ có triển vọng rất lớn, và theo tôi nó sẽ có tính quyết định trong sự phát triển của toàn khu vực, từ quan hệ thương mại cho đến kiến trúc an ninh.

    Dù Mỹ không nằm ở Đông Á, nhưng Mỹ cũng là một nước thuộc Thái Bình Dương. Đối với Việt Nam và nhiều quốc gia khác, sự hiện diện của Mỹ ở Đông Á hiện nay là hết sức cần thiết. Không giống như cách đây mấy thập kỷ, không có những tranh cãi về ý định của Mỹ trong khu vực. Rõ ràng, vai trò của Mỹ ở Đông Nam Á hay Đông Á là nhằm giúp tạo ra một môi trường an toàn và thịnh vượng, và tôi cho rằng đó cũng là quan điểm của Việt Nam.

    Chiến tranh Việt Nam trong những năm 1960-1970 cùng những đau thương và tàn tích mà nó để lại sẽ không bao giờ bị lãng quên, và nói đúng hơn là không được phép lãng quên. Tuy nhiên, những điều đó cũng không nên là một trở ngại cho sự phát triển của quan hệ Việt - Mỹ.

    Mặc dù còn nhiều quan điểm khác biệt giữa hai nước, nhưng tôi rất lạc quan và tràn đầy hy vọng. Tiến bước vào thế kỷ 21, chính phủ và nhân dân Việt - Mỹ cần hợp tác chặt chẽ hướng tới tương lai, kiến tạo hòa bình, an ninh, thịnh vượng, phát triển các quyền tự quyết, phù hợp với luật pháp quốc tế. Đây chắc chắn là một thời điểm rất thú vị và hứng khởi cho mối quan hệ Việt - Mỹ. Tôi cũng như mọi người, tràn đầy hy vọng về những điều tốt nhất đối với người dân và chính phủ hai nước.