Brexit: Câu trả lời của một nền dân chủ tồi là một nền dân chủ tiên tiến hơn

    Lê Nguyễn Duy Hậu

    a free-thinker

    website Sài Gòn
    Brexit: Câu trả lời của một nền dân chủ tồi là một nền dân chủ tiên tiến hơn

    Rất nhiều người đang rên rỉ rằng Brexit là một minh chứng rõ nét rằng nền dân chủ là thứ có thể gây ra tai họa, là điều nên tránh cho đến khi dân trí cao. Kì thực, không ai (dám) đưa ra câu trả lời cho câu hỏi vậy thì nếu nền dân chủ tồi tệ như vậy thì cái gì sẽ thay thế nó?

    Sự dân chủ mà Brexit mang lại được tổ chức khá cẩu thả từ lời hứa để lấy phiếu của vị thủ tướng Anh vừa từ chức. Cách thức trưng cầu dân ý cũng khá tệ khi chỉ có hai lựa chọn mà không để một lựa chọn phiếu trắng cho những người chưa sẵn sàng. Đặc biệt, việc cho phép quá bán số phiếu hợp lệ dẫn đến tình trạng vì chỉ có 70% cử tri đi bầu nên kết quả cuối cùng là 36% (51% của 70%) cử tri lại quyết định vận mệnh của quốc gia. Quá bất cập!

    Từ lâu, chỉ trích nền dân chủ nói chung trở thành thói quen của người dân sống ở chế độ độc tài (và học giả ở chế độ dân chủ !?). Mình nghĩ hiện tượng này xuất phát từ một định kiến rằng nền dân chủ thì phải thành công còn không thì thà độc tài còn hơn (!?). Đúng, nền dân chủ có thể thất bại, có thể tạo ra những hệ lụy. Nhưng điều gì trên đời này mà không như thế? Có gì đảm bảo chế độ độc tài sẽ đem đến thành công cho một xã hội? Xét cho cùng, chúng ta luôn có những ví dụ về thất bại của nền dân chủ ngang ngửa với sự thất bại của chế độ độc tài, cũng như những tấm gương thành công của cả hai phía. Chính vì thế, vơ lấy một hiện tượng để phán bản chất có lẽ cốt để thỏa mãn nhu cầu kéo dài một tình trạng nào đó mà thôi, hoặc tệ hơn là để tỏ ra thông thái.

    Rốt cuộc thì, có ai dám mở miệng ra và nói rằng nước Anh nên học tập Việt Nam, Trung Quốc để hạn chế dân chủ không? Chắc chắn là không bởi lẽ tận sâu trong lòng mỗi chúng ta ai cũng biết cái gì nhân bản hơn. Cả hai chế độ đều tiềm ẩn những rủi ro. Nhưng mình chắc chắn rằng nền dân chủ là chế độ đỡ tệ hơn, đơn giản vì nó nhân bản hơn, tôn trọng quyền con người hơn.

    Chưa một chế độ độc tài nào tôn trọng quyền con người cả, vì ưu tiên của chế độ độc tài là địa vị của kẻ độc tài, còn ưu tiên của chế độ dân chủ là sự tham gia của người dân. Do đó, câu trả lời cho việc cái gì thay thế nền dân chủ không thể là chế độ độc tài được. Câu trả lời đó chính là một nền dân chủ cải tiến hơn để những điều đáng tiếc như Brexit không lặp lại nữa. Còn tìm về chế độ độc tài thiết nghĩ chỉ là một chiêu thức tuyên truyền nhồi sọ hung hăng của những chế độ phản nhân văn mà thôi.