Xã Hội 22-08-2016

    Phong trào thể thao tại Mỹ và Olympic

    Giang Lê

    Chuyên gia Kinh tế - Tài chính

    Phong trào thể thao tại Mỹ và Olympic

    Hôm trước nói chuyện với một ông xếp cũ tôi kể về tấm huy chương vàng của Hoàng Xuân Vinh và nhắc đến hoàn cảnh tập luyện khó khăn của các vận động viên VN. Không biết có phải vì gốc Hy Lạp không nên ông ấy nói đáng ra phong trào Olympics hiện đại chỉ nên thi các môn tương tự như Olympics cổ điển, nghĩa là chủ yếu gồm điền kinh (và bơi lội). Hỏi tại sao ông ấy nói Olympics là một cuộc thi thể thao nên mục tiêu phải là "nhanh hơn, xa hơn, cao hơn" đối với con người chứ không phải các môn cần thiết bị (hiện đại), hay các môn thi đấu đối kháng, thi kỹ thuật, nghệ thuật và nhất là không nên có tính chất giải trí.

    Không bàn về các khía cạnh khác, nói đến "tính giải trí" của thể thao làm tôi liên hệ đến một số bài viết so sánh thể thao Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt nhấn mạnh đến chi tiết rất nhiều vận động viên trong đoàn Mỹ là sinh viên đại học trong khi vận động viên Trung Quốc (và Việt Nam) đa số được nhà nước nuôi và luyện từ nhỏ. Những ai đã từng học ở một đại học Mỹ (hay chỉ cần sống gần một trường đại học) có thể thấy thể thao quan trọng như thế nào với các trường. Rất nhiều sinh viên được nhận vào và cấp học bổng chỉ vì có năng khiếu thể thao, một phần lớn trong số đó thi đấu cho các trường để sau này có cơ hội trở thành vận động viên chuyên nghiệp chứ không vì cái bằng đại học.

    Nhưng tại sao các trường đại học Mỹ lại chi rất nhiều tiền cho thể thao, thậm chí đã có bài báo chỉ ra đó là một nguyên nhân dẫn đến học phí đại học Mỹ rất cao? Có lẽ vì "tính giải trí" của thể thao có vai trò rất quan trọng trong văn hoá Mỹ. Nói thể thao Mỹ có tính "nhà nghề" hay có tính "thương mại hoá" thực ra là vì dân Mỹ coi thể thao như một loại hình giải trí quan trọng. Chính vì có nhiều khán giả xem bóng rổ/bóng chày/bóng bầu dục... nên các giải đấu của các môn đó mới chuyên nghiệp hoá/thương mại hoá được.

    Nhưng tại sao thể thao có tính giải trí cao ở Mỹ? Tất nhiên phải kể đến vai trò của marketing, của các kênh truyền hình, nhưng có lẽ quan trọng nhất vẫn là số lượng người chơi thể thao (nghiệp dư) ở Mỹ rất lớn. Bạn sẽ thích xem/quan tâm đến một giải đấu nhà nghề hơn nếu bạn cũng chơi môn thể thao đó. Tất nhiên kinh tế cũng phải phát triển đến một mức độ nào đó để con người không phải quá lo nghĩ đến cơm áo gạo tiền thì mới bỏ thời gian chơi/luyện tập/xem thi đấu thể thao. Rồi từ đó thể thao biến thành một thứ trophy quan trong tới mức các trường đại học sẵn sàng bỏ rất nhiều tiền tuyển dụng và nuôi những sinh viên có năng khiếu chỉ để họ vươn lên trong bảng xếp hạng các giải đấu sinh viên, hay góp mặt trong đổi tuyển Olympic quốc gia.

    Bởi vậy nói gì thì nói về lâu dài Mỹ sẽ vấn thống trị số huy chương Olympics bởi họ có nền tảng thể thao sâu rộng. Những quốc gia như TQ, Nga, hay Úc chỉ có thể có huy chương ở những môn nhà nước bỏ tiền đầu tư vì không có nền tảng như Mỹ (dân TQ không chơi/xem thể thao nhiều, Nga kinh tế đi xuống, Úc ít dân).