Vì sao Tôn Hoa Sen muốn làm nhà máy thép?

    Nguyễn Đức Thành

    viện trưởng viện nghiên cứu kinh tế và chính sách VEPR

    website Hà Nội, Việt Nam
    Vì sao Tôn Hoa Sen muốn làm nhà máy thép?

    Ông chủ của Hoa Sen nói "ngu gì không làm thép" là không sai. Các nhà đầu tư nắm trong tay hàng trăm, hàng ngàn tỷ đồng, đã nghiên cứu kĩ về đầu tư và thị trường, không dễ mà hành động sai.

    Vậy thì có gì không ổn ở đây?

    Đó là vì giá năng lượng, cụ thể là giá điện cho sản xuất, bị định giá sai. Mức giá ấy bị định thấp đến nỗi, những nhà đầu tư thông minh, trong nước hay ngoài nước, đều hiểu rằng sẽ lời to nếu đầu tư vào các ngành tiêu tốn nhiều năng lượng. Và quy mô đầu tư càng lớn, thì lợi nhuận càng lớn, và tất nhiên, năng lượng tiêu tốn sẽ càng nhiều.

    Cả nước trợ cấp cho giá điện sản xuất, tức là trợ cấp lợi nhuận cho các ông lớn nhất. Khi sản phẩm ấy được xuất khẩu, thì là cả nước đồng lòng trợ cấp cho người tiêu dùng nước ngoài. Đầy trìu mến.

    Ngoài ra, việc dễ dãi trong phát thải gây ô nhiễm môi trường, không buộc các doanh nghiệp phải tính đủ việc bảo đảm bảo vệ môi trường vào chi phí hoạt động, cũng là một loại trợ cấp không khác gì trợ cấp giá năng lượng hay ưu đãi thuế. Tuy nhiên, người trợ cấp cho doanh nghiệp chính là người dân ở vùng đó, chứ không phải ngân sách. Họ mang mạng sống của họ và gia đình họ trợ cấp cho lợi nhuận khổng lồ của các công ty gây ô nhiễm.

    Muốn Formusa rút khỏi Việt Nam, muốn Hoa Sen mặt cắt không còn giọt máu khi được hỏi về dự án thép 10 tỷ Mỹ kim, chỉ cần làm ba việc sau:

    1. Đưa giá điện sản xuất về giá thị trường. (Điều này tất nhiên cần đi liền với cải tổ ngành điện và các ngành nguyên liệu cho ngành điện.)
    2. Kiểm soát chính xác quá trình phát thải của các nhà máy, thu phí gây ô nhiễm đúng quy định, đúng mức phát thải. Không phải đập bàn đập ghế quát mắng đe doạ ai cả.
    3. Không ưu đãi đầu tư (bằng thuế hoặc giá đất) cho các dự án tiêu tốn năng lượng hoặc có phát thải gây ô nhiễm. Chỉ cần cho họ bình đẳng như mọi ngành nghề bình thường khác, như ngành giết mổ trâu bò chẳng hạn.

    Hãy đối xử mọi thứ bình thường và công bằng, thì mọi thứ sẽ trở về đúng quỹ đạo của nó.