Chuyện về những chiếc xe thồ

    Hoàng Đinh Đức

    Nhà báo

    website Hà Nội
    Chuyện về những chiếc xe thồ

    Tôi từng ngồi trên bờ đê Yên Phụ chỗ cổng chợ Long Biên suốt đêm. Từ đấy nhìn xuống, lúc gần sáng, có thể thấy được dòng rau củ quả chảy dưới chân mình đi vào trong phố. Trên những chiếc xe thồ cồng kềnh.

    Ngay trong chợ Long Biên có một đồn công an. Đến giờ cao điểm, những anh công an bắt đầu ra cổng, ngay dưới chân tôi, điều khiển dòng xe ra vào. Các anh làm việc rất cực nhọc, vì cái cổng chợ bé tý, chỉ cần một cái ô tô tải đi không đúng luồng, là tắc cứng. Quát tháo, nạt nộ, khua dùi cui. Các anh làm hết sức, để những chiếc xe thồ to như quả núi kia có thể dễ dàng ra khỏi chợ đi vào phố.

    Đó là một khung cảnh nghịch lý - công an làm việc vất vả để lùa dòng xe thồ chổng mông vào pháp luật về giao thông kia ra những con phố. Nhưng ai cũng hiểu: hệ tuần hoàn của thành phố đã chảy như thế bao đời. Chúng ta không sống thiếu những chiếc xe thồ ngất ngưởng ấy được. Các chợ cóc cần rau từ Long Biên. Những cái chợ trong ngõ ngách, chỉ có thể phục vụ bởi đám xe máy bành bạch cũ nát này, cộng thêm đủ thứ dây dợ và khung thép lằng nhằng để có thể chất lên hàng tạ rau. Các anh công an không thể làm khác.

    Chúng ta đã hưởng một không gian sống tiện nghi mà tôi nghĩ là thuộc hàng hiếm có trên thế giới. Chỗ nào cũng là chợ. Ở một nước nào đó, tôi đã chạy bộ 5 cây số trong tuyệt vọng qua những dãy nhà và không tìm nổi một cửa hàng tạp hoá. Không có thuốc lá, tôi phải về khách sạn nốc vodka suông để ngủ. Thành phố giàu có đó đã được quy hoạch thành những không gian chức năng riêng biệt. Chỗ nào mua bán là mua bán, chỗ nào ở thì toàn nhà ở. Quá phiền hà. Hay là ngay tại Thái Lan, tôi cũng đã phải đi bộ mỏi mòn suốt khu Ratchaporov suốt cả tiếng đồng hồ chui vào tất cả những ngõ ngách có thể để tìm một cái chợ rau, để tìm mua lá makrut tươi, cái lá chanh số 8 dùng để nấu Tom Yum - vốn thứ quốc hồn của dân Thái.

    Ở những nơi đó, họ sống khổ hơn chúng ta nhiều, ở khía cạnh nào đó.

    Và sự tiện nghi ấy, sự tiện nghi cho phép chúng ta chống chân xe máy xuống bất kỳ đâu và mua bán, là một thứ tiện nghi trả bằng máu.

    Đứa trẻ hôm nay chết vì chiếc xe ba gác chở tôn, cô gái hôm qua bị bỏng vì đâm vào xe máy chở xăng, không phải là nạn nhân đầu tiên và cuối cùng của cái hệ thống logistic hàng hoá vô địch tại Việt Nam. Một nền thương mại đã được xây dựng dựa trên việc xé bỏ luật pháp và các khế ước văn minh về giao thông, từ vỉa hè đến lòng đường.

    Hãy cứ nghĩ rằng máu của nhiều người tội nghiệp, thật ra là chi phí cho sự tiện nghi mà chúng ta đã chọn lựa.

    Đến đây thì tôi muốn mọi người đừng nghĩ về đứa trẻ, về người lái xe ba gác nữa, hãy nghĩ về bản thân - như là những tên thực dân đang sống tiện nghi hơn cả những cư dân giàu nhất thế giới, đang duy trì một hệ thống logistic hàng hoá đến tận cửa nhà mình chỉ vì không thích phải đi bộ xa hơn, đi xe buýt xa hơn, để mua một mớ rau hay bao thuốc như dân EU phải làm.

    Nghèo không phải là cái tội của người nghèo. Nó là tội của chính các thị dân thành phố lớn, những kẻ không thể thuê họ làm những công việc tử tế hơn.

    Rốt cục thì ai đã trả tiền để vận hành cái hệ thống xe ba gác đấy? Người nghèo lựa chọn tạo ra chúng? Một công nhân Thuỵ Điển không làm việc bằng 50 lần một công nhân Việt Nam - lương anh ta cao hơn 50 lần, bởi vì ông chủ Thuỵ Điển tạo ra hàng hoá có giá trị gấp 50 lần ông chủ Việt Nam. Đừng nói giọng "bọn xe thồ", "bọn xe thương binh", chỉ có bọn thuê chúng làm việc, trả tiền khuyến khích chúng vi phạm pháp luật, trong những vụ án này chỉ có bọn chủ mưu đáng nên bàn tới.

    Đừng bàn về những người nghèo, những chiếc xe thồ như thể chúng là trách nhiệm của người khác nữa. Kể cả công an. Tiêu diệt những chiếc xe giết người ấy, chỉ cần một văn bản, nhưng phải là một văn bản được nhận thức đầy đủ - bởi chính những người đóng vai trò quyết định, là các vị. Hãy tự đặt câu hỏi: không còn chợ cóc, cửa hàng tạp hoá nhỏ, giá vật liệu xây dựng đội lên 10% phí vận chuyển bằng ô tô, phần lớn các mua bán diễn ra trong siêu thị kể cả rau, tất cả tất cả mọi thứ tiếp tục tăng giá, các vị có sẵn sàng chấp nhận không?