Formosa bị kiện tập thể

    Lê Nguyễn Duy Hậu

    a free-thinker

    website Sài Gòn
    Formosa bị kiện tập thể

    Theo nhiều nguồn tin đáng tin cậy thì ngày hôm nay, hàng trăm người dân ở giáo xứ Phú Yên và các vùng lân cận thuộc tỉnh Nghệ An đã đồng đứng đơn trong một vụ kiện tập thể chống lại công ty Formosa Việt Nam vì thảm họa môi trường mà họ gây ra tại miền Nam vào tháng 4 vừa rồi.

    Đây có thể coi là vụ kiện tập thể (class action) đầu tiên ở Việt Nam. Như vậy là sau 5 tháng kể từ khi thảm họa xảy ra và gần 3 tháng sau cái cười huề của chủ nhiệm văn phòng chính phủ Mai Tiến Dũng khi nhận 500 triệu USD đền bù của Formosa, người dân lại một lần nữa phải yêu cầu kẻ gây ô nhiễm phải đền bù cho họ thỏa đáng hơn. Đối với những người dân ở Phú Yên, 500 triệu USD là không đủ để bù đắp cho những mất mát mà thảm họa đó đã gây ra cho cuộc sống của họ.

    Vụ kiện này không quá bất ngờ nếu chúng ta chứng kiến nỗi bức xúc của người dân. Ngày tựu trường vừa qua, bà con tại một huyện ở Hà Tĩnh cũng đã yêu cầu con em mình bãi khóa vì họ cho rằng cuộc sống hiện nay của họ quá khó khăn do thảm họa môi trường đến mức họ không thể kham được mức học phí, đóng góp mà nhà trường yêu cầu. Còn tại Quảng Bình, mặc kệ việc đã có xác nhận rằng biển miền Trung an toàn, hàng chục cây số bờ biển vẫn đang chết, "tô điểm" bằng hàng loạt nhà hàng hải sản phải treo biển bán thịt rừng để tồn tại. Theo nhiều câu chuyện mắt thấy tai nghe, kể từ sau thảm họa, số lượng người dân miền Trung phải bỏ xứ mà đi tăng vọt. Nhiều người tìm đường qua Lào để mưu sinh. Một số phải qua tận Thái Lan để bán trái cây. Những cuộc di cư mưu sinh này đôi lúc chỉ được báo chính thống đưa tin theo kiểu cảnh sát Thái Lan bắt được một anh Việt Nam bán trái cây như một tin lạ đó đây, thú vui hàng ngày.

    Cho đến nay, Pháp luật có vẻ là tờ báo đầu tiên dám đưa tin về vụ kiện. Nhưng gần như chắc chắn trong vài ngày nữa, những "mỹ từ" như "một sự xúi giục, một sự kích động bà con gây rối, gây mất lòng tin" sẽ được sử dụng để mô tả vụ kiện. Tất cả có lẽ chỉ để che đậy một điều không bất ngờ rất chua xót: vụ kiện này được một giáo xứ khởi xướng chứ không phải do bất kỳ một tổ chức, hội nhóm nào trong hơn hàng chục ngàn hội nhóm của Nhà nước đứng ra đại diện. Cũng khó trách khi người dân đã rất kiên nhẫn chờ đợi một vụ kiện từ chính chính quyền nhưng có lẽ bản hợp đồng trị giá 500 triệu USD đã không cho phép chính quyền thực thi chức năng đại diện của mình. Sự chính danh và lòng tin của người dân vào những thiết chế có sẵn của chính quyền để bảo vệ quyền lợi chưa bao giờ xuống thấp như vậy.