Quốc hội có lo sợ bị con cháu oán giận nếu phát hành 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế để thế hệ tương lai trả nợ?

    Khuyết Danh

    Nơi lưu trữ những bài viết giá trị của các tác giả khuyết danh hoặc chưa tham gia hội Nhà Báo Tự Do.

    Quốc hội có lo sợ bị con cháu oán giận nếu phát hành 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế để thế hệ tương lai trả nợ?

    Hãy nhớ rằng, khi một quốc gia phát hành trái phiếu đi vay, và phải học thuộc định nghĩa "trái phiếu là một khoản vay, mà ta phải trả, dù phải bán thân hay bán nước cũng phải trả". Đó là như tôi hay nói trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm (tức là trái phiếu chủ quyền tối thượng của quốc gia). Nôm na là trái phiếu này khi đi vay thì phải có trách nhiệm hoàn trái, tức trả nợ, dù phải bán nước cũng phải trả, có nghĩa là trả qua thuế hoặc lạm phát, như in tiền ra trả,... nên đừng nghĩ là sẽ được giảm nợ, hay giảm lãi vì khó khăn kinh tế,...và phải trả tiền lời theo lãi của thị trường, với lợi suất cao thấp sẽ được quyết định thông qua sự thẩm định của các tổ chức đánh giá tín dụng, lẽ tất nhiên VN sẽ nhờ một số ngân hàng quốc tế có uy tín làm trung gian và mời các công ty tư vấn có kinh nghiệm làm cố vấn cho việc phát hành giấy nợ, tức trái phiếu để vay tiền.

    Trái phiếu của một quốc gia gắn loại tiền tệ quốc gia đó, trên thế giới khi lãi xuất trái phiếu đi lên , thì giá trái phiếu đi xuống hay lạm phát trái phiếu, và khi lợi suất trái phiếu đi xuống, giá trái tăng lên. Đó là những giao dịch trái phiếu diễn ra hàng ngày, chủ yếu là trái phiếu chính phủ 10-năm của các nước, nó chi phối rất lớn các tờ giấy nợ đang lưu hành trên thị trường tài chính. Tất nhiên các tờ giấy nợ đã phát hành tùy mức thỏa thuận ta xem như nó là lãi suất cố định phải trả khi đã thương lượng.

    Việt nam đã 3 lần phát hành trái phiếu chính phủ ra nước ngoài:

    Cụ thể về mức vay năm 2005, đây là lần đầu tiên VN phát hành trái phiếu bằng ngoại tệ, để huy động vốn 750 triệu USD, vay trong hạn kỳ 10 năm với lợi suất là 7,125% trên thị trường tài chính New York.

    Lần phát hành trái phiếu quốc tế thứ hai là năm 2010 trên thị trường Singapore để huy động 1 tỷ USD cũng có hạn kỳ 10 năm và lợi suất trái phiêu là 6,755%.

    Lần gần đây vào ngày 7/11/2014, Bộ Tài chính VN đã phát hành thành công trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm ra thị trường vốn quốc tế với tổng khối lượng 1 tỷ USD, mà theo diễn giải của Bộ Tài chính là: "mức lãi suất cố định 4,8%/năm,thấp hơn mức dự kiến là 5,125%/năm". Đây là đợt phát hành trái phiếu có mức lợi suất thấp nhất trong các đợt phát hành từ trước đó vào năm 2005, và 2010.

    NHÀ ĐẦU TƯ QUỐC TẾ HỌ XEM XÉT CHO VAY DỰA VÀO CÁC YẾU TỐ NHƯ

    1)XEM XÉT HỒ SƠ TIN DỤNG CỦA VIỆT NAM : hiện nay quốc gia này được ba công ty đánh giá tín dụng là Standard & Poor’s, Moody's, Fitch Ratings họ vẫn duy trì mức tín nhiệm tín dụng kể từ năm 2014. Cụ thể mức tín nhiệm Standard & Poor’s chấm điểm là BB- (ổn định), Moody's (B1, ổn định), Fitch Ratings (BB-, ổn định). Tức là kể từ năm 1997 lần đầu Moody's xếp hạng tín nhiệm tín dụng của VN mà mãi đến ngày nay nó không tăng mà còn bị đánh sụt, vì thời đó Moody's xếp hạng Ba3 (ổn định), tức là nó tương ứng cấp AA- (ổn định), trong khi hiện nay Moody's chỉ chấm điểm của VN ở mức (B1, ổn định, tướng ứng cấp B+), tức là chỉ khá hơn một chút của Hy Lạp mà trong 09/2011 khi Moody's hạ thấp mức trái phiếu của Hy Lạp về mức B1 (tiêu cực), cũng là khi đó Hy Lạp vỡ nợ tan tành. Trong khi Standard & Poor’s, Fitch Ratings họ cũng cho mức điểm ngang nhau như Moody's. Điều tồi tệ không may, những quốc gia nào nào bị chấm điểm B thì trái phiếu bị coi là có tính đầu cơ cao là có rủi ro và đi vay trả lãi đắt.

    2) TĂNG TRƯỞNG GDP CỦA VIỆT NAM :Nếu họ xét quốc gia đó hàng năm hàng quý có tỷ lệ tăng trưởng GDP cao ổn định thì Standard & Poor’s, Moody's, hoặc Fitch thông báo cho các nhà đầu tư muốn mua trái phiếu, tức cho vay, họ sẽ an tâm vì khả năng trả nợ "chưa có rủi ro", nếu thấy tích cực trong dài hạn thì lãi vay sẽ hạ xuống. Tuy nhiên, nếu họ xét thấy tăng trưởng GDP của quốc gia đó thiếu ổn định và đáng nghi, hay tăng trưởng thấp, các cơ quan đánh giá tín nhiệm sẽ cảnh báo các nhà đầu tư hay chủ nợ họ sẽ gặp rủi ro mất nợ vì khả năng bất ổn định nền kinh tế này. Vì tăng trưởng GDP thấp thì làm thế nào quốc gia đó lấy đâu ra tiền trả nợ.

    Đối với việc VN vay lãi bằng USD trong nước, thậm chí là 0%, và lãi vay cho doanh nghiệp ngắn hạn là 3 - 3,5%, đây là lãi vay hoàn toàn khác với lãi vay trên thị trường quốc tế. Lãi vay trong nước do chính NHNN VN hay ngân hàng thương mại ấn định, còn phát hành trái phiếu ra quốc tế lãi xuất do quốc tế quyết định.

    Nói chung, trên thị trường tài chính này có các công ty xếp hạng tín nhiệm trái phiếu như Standard & Poor’s, Moody's, Fitch Ratings và AM Best. Cấp bậc xếp hạng trái phiếu có 22 mức xếp hàng, từ AAA cho đến D.

    Trái phiếu của chính phủ VN đang ở mức B-, gần chạm mức rác. Vì vậy nếu VN phát hành trái phiếu ra quốc tế, trường hợp một là Quốc tế không ai thèm mua, trường hợp hai là chính phủ Việt Nam phải trả lãi suất rất cao. Và cuối cùng thì khoản nợ cả gốc lẫn lãi đó đến lúc thì các thế hệ con cháu tương lai của đất nước sẽ phải oằn lưng trả đủ.


    Phạm Thanh Sơn - Phương Thơ