Lương sư hưng quốc

    Hoàng Linh

    phóng viên báo Tuổi Trẻ

    website Sài Gòn
    Lương sư hưng quốc

    Đất nước chỉ hưng thịnh khi có người thầy tốt, khi thầy cô có vị thế xã hội và gần như lịch sử chính khí VN đều gắn với những ông thầy, xưa có Chu Văn An với Thất trảm sớ nghĩa động quỷ thần khi dâng sớ đòi chém 7 nịnh thần, gần đây có thầy Võ Trường Toản, Cụ tổ ngành giáo dục Nam Kỳ, không màng lợi danh hết lòng vì sự nghiệp dạy học trò thành tài,thành người.

    Theo sử sách ghi lại, trong thời chiến tranh Tây Sơn - Nguyễn Ánh, Võ Trường Toản ẩn dật nơi quê nhà, từ chối mọi điều ban phát, không tham gia vào chính sự. Cụ ẩn dật là không ra làm quan cho cả Tây Sơn lẫn chúa Nguyễn hay với bất cứ chính quyền nào khác, nhưng cụ không ẩn dật với xã hội. Cụ đã mở trường dạy học hàng trăm học sinh, nhiều người đã đổ đạt làm quan lớn, nhiều người chỉ học để sống cho có đạo lý.

    Song, tất cả đều là "Hào khí Đồng Nai", và hào khí ấy đã được Võ Trường Toản hun đúc cho người đương thời và còn tồn tại mãi mãi về sau. Những nho sĩ tiết tháo thuộc thế hệ sau như Nguyễn Đình Chiểu, Huỳnh Mẫn Đạt, Phan Văn Trị, Bùi Hữu Nghĩa, Trương Định, Nguyễn Hữu Huân,... đều đã chịu ảnh hưởng về đạo đức, học phong, sĩ khí của nhà giáo Võ Trường Toản, nên đã giữ tròn tiết tháo khi nước nhà bị xâm lược.

    Không phải là học trò của Võ Trường Toản, nhưng Phan Thanh Giản hết lòng kính trọng Võ Trường Toản như thầy, luôn tưởng nhớ tới đức độ cao dày của cụ, nên khi ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ rơi vào tay giặc Pháp (1862), Phan Thanh Giản không muốn hài cốt của bậc danh nhân nằm trong vùng đất bị giặc chiếm, đã cùng với Nguyễn Thông (đốc học Vĩnh Long), Hiệp trấn thành An Giang - Phạm Hữu Chánh, cũng nhiều sĩ phu yêu nước khác bàn việc cải táng hài cốt cụ Võ Trường Toản.

    Khi nhắc đến cụ, các nhân sĩ trí thức, các nhà nghiên cứu đều gọi Võ Trường Toản là "Cụ tổ ngành giáo dục Nam Kỳ".

    Lịch sử cho thấy nền giáo dục nước nhà chỉ tốt, quốc gia chỉ hưng thịnh khi có những người thầy tốt,không màng danh lợi, không bị vẩn đục bởi những động cơ chính trị,phe nhóm quyền lực khi truyền bá những tư tưởng giáo dục.

    Và quan trọng không kém là vị thế của người thầy, khi mà xã hội không hành xử đúng mối quan hệ này, thậm chí có nơi còn hạ thấp nhân phẩm người thầy bằng cách điều động nữ giáo viên trẻ đẹp đi tiếp rượu thì những giềng mối xã hội cơ bản cũng sẽ phân rã, băng hoại.