Khoan dung để cùng tồn tại

    Lê Nguyễn Duy Hậu

    a free-thinker

    website Sài Gòn
    Khoan dung để cùng tồn tại

    Trong không khí rộn rã của tháng 11, chào mừng ngày Nhà Giáo Việt Nam, ngày mà tinh thần Tôn sư trọng đạo được đưa lên hàng đầu, có một ngày lễ khác mang tầm quốc tế trôi qua mà không ai nhắc đến. Bởi lẽ, tinh thần của ngày lễ này sẽ chính là kẻ thù của những gì đang được thực hành trong môi trường giáo dục Việt Nam.

    Kể từ năm 1995, UNESCO đã chọn ngày 16/11 hàng năm là "Ngày Quốc Tế về Khoan Dung" nhằm tôn vinh các giá trị khoan dung, đa dạng, không phân biệt đối xử giữa con người với nhau.

    "Khoan dung" chỉ một thái độ chấp nhận, tôn trọng và thừa nhận sự đa dạng, giàu có về mặt văn hoá, tôn giáo, tâm linh, ngôn luận, và đặc biệt là tư tưởng (đa nguyên). Nó là nền tảng của sự hài hoà trong cuộc sống, tôn vinh đa dạng, bảo vệ ý kiến và câu chuyện của mỗi cá nhân trong cộng đồng, xã hội. Khoan dung tồn tại dựa trên sự tôn trọng những quyền tự do của con người như tự do tư tưởng, tự do lương tâm, tự do ngôn luận... Khoan dung giúp thay thế văn hoá chiến tranh bằng văn hoá hoà bình.

    Nhưng khoan dung thường bị nhầm lẫn với sự tha thứ, sự thoả hiệp, sự nhượng bộ. Chúng ta không khoan dung cho những người làm sai, chúng ta tha thứ cho họ. Thực hành khoan dung tức là phải theo đuổi và kiến tạo công bằng xã hội và bảo vệ quyền tự do và đa dạng. Không ai khoan dung với tham nhũng, với vi phạm nhân quyền, với cái xấu - theo đuổi công lý cũng chính là thực hành khoan dung.

    Khi một Nhà nước, một cộng đồng thực hành khoan dung thì sự đa dạng sẽ tồn tại và quyền con người sẽ được tôn vinh. Đặc biệt, kẻ thù của khoan dung đó là sự giáo điều và tệ sùng bái thần tượng, những thứ giết chết sáng tạo và đè nén câu chuyện của mỗi con người. Đó tiếc thay lại là những điều đang tồn tại như một căn bệnh không chữa dứt trong môi trường giáo dục tại Việt Nam, nơi giáo viên coi mình là chuẩn mực chân lý và xem nhiệm vụ của bản thân là uốn nắn tư duy sinh viên thay vì thúc đẩy sự tìm tòi và kiến tạo kiến thức. Một sinh viên phải kìm nén quan điểm của mình để viết những lời dối lòng vào bài thi hòng kiếm được mảnh bằng, hay một vị bộ trưởng giáo dục bao che cho cấp dưới nhân danh sự "linh hoạt", "sự vui vẻ", "nhiệm vụ chính trị". Tất cả đều là biểu hiện của sự không khoan dung. Môi trường giáo dục âu cũng là sự thu nhỏ của xã hội lớn hơn mà thôi.

    Nhân Ngày Quốc Tế Khoan Dung, xin nhắc nhở lại nền tảng cốt lõi này của một xã hội dân chủ, thịnh vượng và lên án những hành vi không khoan dung vẫn đang diễn ra, đặc biệt là trong môi trường giáo dục đại học ở Việt Nam. Khoan dung là để cùng tồn tại.