Khi đồng tiền sụp đổ

    Luân Lê

    Luật sư

    website Hà Nội
    Khi đồng tiền sụp đổ

    Hầu như mọi người nghĩ rằng ra ngoài đường thấy mấy chiếc ô tô xịn sáng loáng, hoặc nhiều toà nhà cao tầng mọc lên là cảm nhận đất nước này giàu sang và kinh tế đã là khá giả...

    Không. Hoàn toàn không.

    Đó chỉ là cái vỏ của một nền kinh tế rỗng. Nó chỉ là vẻ ngoài của một số nhóm lợi ích đang thao túng trong tay những mảnh đất và chính sách màu mỡ để làm giàu.

    Người nghèo thì không đếm xuể, kẻ giàu thì vốn rất ít mà thường thì lại có quyền bính vô hình nhưng rất lớn.

    Những toà nhà, chiếc xe đắt tiền, phần nhiều là của ngân hàng, nằm trong tay đám tham nhũng hoặc được hiện diện là bởi các doanh nhân luôn bất chấp và sẵn mánh lới làm ăn mà dành ra được.

    Nó không phải là kết quả của sự vận động lành mạnh của nền kinh tế, ở đó, nhà nước vừa nắm quyền hành lại vừa đi làm kinh tế, thế nên làm sao có nhà kinh tài tư nhân nào ngóc đầu lên được nếu không đứng sau cái bóng của quyền lực? Và vì thế những thứ mọc lên đó không phải là thành quả của nền kinh tế lành mạnh sản sinh ra. Cũng giống như những giá trị ảo kiểu bong bóng chứng khoán được hình thành như "Thánh gióng Faros" của FLC được thổi phồng lên gấp hàng chục lần nhờ "tích luỹ đất đai" và đầu tư những dự án, chứ không làm ra sản phẩm gì ngoài những toà nhà trên giấy hay còn nằm trong bản kế hoạch đầu tư như một tiểu luận được viết vội vàng.

    Chúng ta sắp vỡ nợ vì nợ công cao ngất ngưởng, tính thanh khoản của nền kinh tế gần như tê liệt, việc phải thử cho phá sản một vài ngân hàng là dấu hiệu đầu tiên, đô la tăng tỷ giá là dấu hiệu tiếp theo, dân găm vàng và ngoại tệ là chỉ dấu thứ ba, bán đi một số doanh nghiệp nhà nước (trong đó có đất, vàng) là biểu hiện thứ tư, đánh một vài vụ tham nhũng trong ngành tài chính, doanh nghiệp nhà nước và phát hành trái phiếu chính phủ (cộng thêm huy động tiền, vàng trong dân) là chú thích cuối cùng.

    Nhìn vào tính thanh khoản và sự lành mạnh của hệ thống tài chính, vào sự bất đối xứng giữa thu nhập bình quân và nợ công, giữa tổng sản phẩm nội địa làm ra với tỷ suất nhập khẩu, giữa cán cân kim ngạch với Trung Quốc so với các quốc gia khác để biết được nền kinh tế này đang xiêu vẹo như thế nào.

    Nhìn vào lĩnh vực đầu tư chủ yếu là đất đai, dự án và tài chính phái sinh (vàng, chứng khoán...), không hề có lĩnh vực nào thuộc về khoa học (gia công và lắp ráp chỉ là sản xuất chân tay, hàm lượng chất xám thấp), nhập khẩu gần như tất cả các mặt hàng tiêu dùng từ nhỏ nhất đến lớn nhất. Đất đai chiếm phần lớn tỷ lệ nền kinh tế, lại bị thổi phồng giá trị quá mức do qua nhiều khâu và nhiều nhà đầu tư trung gian. Hầu hết các dự án lớn về cơ sở hạ tầng loại quan trọng thuộc về Trung Quốc làm chủ...

    Nền kinh tế tư nhân của chúng ta không phát triển, người dân chỉ đi làm ăn nhỏ lẻ, hoặc làm thuê cho những ông chủ nước ngoài ngay chính trên quê hương mình. Và đương nhiên, Việt Nam trở thành bãi rác về cả sản phẩm lẫn môi trường. Chúng ta bán nguyên liệu và nhân công rẻ mạt ngay trên chính mảnh đất dung dưỡng chúng ta. Và cũng từ đó làm khổ những thế hệ tiếp theo bởi điều kiện và môi trường sống ngày càng độc hại, suy thoái vì bị thúc ép bởi sự đòi hỏi phải ra tiền ngay tức thì bằng mọi cách. Lợi ích kinh doanh, dung dưỡng bởi sự vô trách nhiệm của chính quyền, được coi trọng đến mức bỏ qua các tiêu chuẩn về phát triển bền vững, về an toàn với con người và môi sinh.

    Sau 40 năm quản lý và điều hành đất nước, quan chức chỉ nhìn vào vài chục ngàn chiếc ô tô nhập khẩu đắt đỏ, nhìn vài toà nhà cao tầng mọc lên ở những thành thị, để coi đó là thành quả chế độ. Thực chất điều đó thể hiện một tầm nhìn hạn hẹp và một tư duy quản lý kém cỏi mà thôi.

    Hãy nhìn vào những chỉ số gắn với con người mới có thể đánh giá được đất nước và nền kinh tế đó đang ở đâu. Những yếu tố đó bao gồm: chỉ số chăm sóc y tế, chỉ số giáo dục, chỉ số minh bạch thông tin, chỉ số thu nhập bình quân, chỉ số môi trường, chỉ số việc làm, chỉ số mức độ tôn trọng nhân quyền... Nhìn vào những thứ đó ta mới biết được thực sự nền kinh tế, xã hội này đang bất ổn như thế nào, và đất nước mình đang ở đâu so với thế giới văn minh.

    Đổi tiền là một phương án đã được đề xuất nhằm cứu rỗi nền kinh tế. Đổi tiền nếu chỉ vì nghĩ rằng nó có thể thay đổi giá trị đồng tiền của một quốc gia thì quả thực ngu ngốc. Bởi bản chất giá trị đồng tiền được định giá bằng giá trị thực của nền kinh tế mà quốc gia đó đang vận hành, chứ không phải bằng con số trên giấy tờ mà Ngân hàng nhà nước trung ương sẽ ấn định và phát hành ra cho dân chúng sử dụng. Đổi tiền lúc này, là dấu cuối cùng cho việc sụp đổ vĩ mô của nền kinh tế của một đất nước. Nền kinh tế ấy đang bị rung lắc dữ dội trong cơn cùng quẫn bởi nợ nần, và đất nước thì bế tắc vì cạn kiệt cả tài nguyên, trí tuệ lẫn tiền bạc.