Nói về hiệu lực của TPP khi không có Hoa Kỳ

    Nói về hiệu lực của TPP khi không có Hoa Kỳ

    Theo tôi, báo chí Việt Nam có thể đã nhận định sai về hiệu lực của hiệp định TPP, trong trường hợp Hoa Kỳ rút ra khỏi hiệp ước.

    BBC hôm 22 tháng 11 năm 2016 có bài viết như sau:

    "Để có hiệu lực, TPP cần được ít nhất sáu nước, chiếm ít nhất 85% tổng sản lượng kinh tế của nhóm, thông qua trước tháng Hai 2018. Điều này có nghĩa là cả Nhật Bản và Hoa Kỳ phải thông qua vì thiếu hai nước này tỷ trọng kia sẽ không đạt được."

    Hôm nay VOA có bài phỏng vấn, nội dung cũng nói về hiệu lực của TPP trong trường hợp Hoa Kỳ rút khỏi hiệp ước:

    “Theo điều 30.5 của Hiệp định TPP, tức phải ít nhất 6 nước chiếm 85% tổng sản lượng quốc dân trong 12 nước phê chuẩn, TPP mới có thể đi vào hiệu lực. Không có Mỹ tham gia, điều 30.5 này sẽ không có giá trị, TPP sẽ không có hiệu lực thi hành. Theo thống kê, Hoa Kỳ chiếm 62% tổng sản lượng của 12 nước và Nhật Bản chiếm 18%. Mười nước còn lại chỉ chiếm khoảng 20% tổng sản lượng 12 nước."

    Xét nguyên văn nội dung của TPP nguyên bản bằng tiếng Anh, hay bản dịch sang tiếng Việt, ta thấy rằng BBC và VOA đã diễn giải sai điều 30.5.

    Điều 30.5 của TPP gồm có 5 khoản, nói về hiệu lực TPP. Khoản thứ 2 (30.5.2) về "hiệu lực của TPP" trong trường hợp có một bên bất kỳ chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý trong thời gian qui định.

    Trong trường hợp này hiệp ước vẫn có thể có hiệu lực với điều kiện là có ít nhứt 6 bên đã hoàn tất thủ tục pháp lý trước thời hạn đồng thời 6 bên này chiếm ít nhứt 85% tổng sản lượng quốc dân.

    Điều 30.5.2 không thể áp dụng cho trường hợp Hoa Kỳ nếu nước này quyết định rút ra khỏi TPP.

    Quyết định rút ra khỏi TPP sẽ qui chiếu vào điều 30.6.2 : "Nếu một Bên rút khỏi Hiệp định, Hiệp định này vẫn có hiệu lực đối với các Bên còn lại."

    Vì vậy ta không ngạc nhiên khi Nhật và một số các nước khác đã thông qua TPP. Bởi vì không có Hoa Kỳ, TPP vẫn có hiệu lực với các nước còn lại.

    Kết luận lại, VN có nên thông qua TPP hay không ?

    Kỳ họp Quốc hội tháng trước lý ra việc phê chuẩn TPP nằm trong chương trình nghị sự. Rốt cục QH quyết định "không thông qua" với lý do hết sức "ngớ ngẫn": chờ thái độ của Hoa Kỳ. Những người này nghĩ rằng (như báo chí) nếu không có Hoa Kỳ thì TPP sẽ không còn hiệu lực.

    Điều này cho thấy có (có thể) giàn lãnh đạo VN không ai nắm vững nội dung TPP. Quyết định thông qua hay không là hiệp định này có lợi cho đất nước và nhân dân VN hay không chớ không phải là Hoa Kỳ thông qua TPP hay không.

    Theo tôi, VN không thể tiếp tục con đường lệ thuộc kinh tế vào TQ như hiện nay. VN cần phải tìm lối thoát để vực dậy nền kinh tế quốc dân, phải tạo cơ hội, phải mở đường, phải giúp đỡ... tư bản tư nhân VN trên đường hội nhập vào quốc tế. TPP, ngay cả không có Mỹ, vẫn là cơ hội hãn hữu để VN thoát khỏi ảnh hưởng kinh tế của TQ.

    Và tôi cũng nghĩ rằng TPP không có Mỹ chưa chắc là xấu cho VN, nếu lãnh đạo là người hiểu biết.

    Những điều khoản về mậu dịch (lỏng lẻo của TPP) có thể sẽ làm cho VN trở thành "cửa hiệu", một điểm trung chuyển để xuất cảng hàng hóa TQ. Vụ thép TQ nhập vào VN, sau đó "xào nấu sơ lại" để nó thàng sản phẩm khác, sau đó đóng nhãn "madze in Dziệt lam" rồi xuất sang Mỹ. Tiếp tục các việc này VN trong tương lai có thể bị Hoa Kỳ kiện. VN chắc chắn thua và có thể bị phá sản. Theo tôi, đây cũng là lý do mà Hoa Kỳ đòi đàm phán lại (song phương) với từng nước, và ký hiệp định với các nước này.

    Điều 30.5, khoản 2 của TPP nguyên văn (bản dịch tiếng Việt) như sau:

    "2. Trong trường hợp có bất kỳ Bên nào không thông báo bằng văn bản với cơ quan lưu chiểu việc hoàn tất thủ tục pháp lý áp dụng ở nước mình trong vòng 2 năm kể từ ngày ký Hiệp định, Hiệp định sẽ có hiệu lực sau 60 ngày kể từ ngày kết thúc thời hạn trên nếu có ít nhất 6 Bên ký kết ban đầu thông báo bằng văn bản với cơ quan lưu chiểu việc hoàn tất thủ tục pháp lý áp dụng ở nước mình trước thời hạn miễn là 6 Bên này chiếm ít nhất 85 phần trăm tổng sản phẩm quốc dân của tất cả các Bên ký kết ban đầu vào năm 2013."

    Điều 30.6: Rút khỏi Hiệp định

    1. Các Bên có thể rút khỏi Hiệp định này bằng cách gửi thông báo rút khỏi Hiệp định cho cơ quan lưu chiểu. Bên rút khỏi Hiệp định đồng thời thông báo cho các Bên khác thông qua các cơ quan đầu mối.

    2. Thông báo rút khỏi Hiệp định có hiệu lực sau 6 tháng kể từ Bên xin rút thông báo cơ quan lưu chiểu theo khoản 1 trừ khi các Bên thỏa thuận thời hạn khác. Nếu một Bên rút khỏi Hiệp định, Hiệp định này vẫn có hiệu lực đối với các Bên còn lại.