Đài Loan - Trung Quốc: lưỡng biên lưỡng quốc ?

    Đài Loan - Trung Quốc: lưỡng biên lưỡng quốc ?

    Cuộc điện đàm vừa rồi của tổng thống đắc cử Ronald Trump với bà Thái Anh Văn, tổng thống Trung Hoa Dân quốc (tức Đài Loan) khơi dậy một vấn đề "nhức nhối" của nội tình nước Trung Hoa: một "quốc gia bị phân chia", hệ quả của cuộc nội chiến "quốc-cộng" khởi đi từ năm 1927. Trên "lý thuyết", cuộc chiến đến nay vẫn chưa chính thức chấm dứt, mặc dầu Tưởng Giới Thạch thua trận và rút tàn quân Quốc Dân đảng về cát cứ Đài Loan 1949. Ước mơ "quang phục lục địa" bằng vũ lực của Quốc Dân đảng chỉ chấm dứt sau khi hậu duệ họ Tưởng là Tưởng Kinh Quốc qua đời. Từ đầu thập niên 90, các chính đảng ở Đài Loan như Quốc Dân đảng và đảng Dân Tiến chủ trương dùng "dân chủ" để chinh phục lục địa. Trong khi Bắc Kinh thì công cuộc "giải phóng Đài Loan, thống nhứt đất nước" cũng chỉ tạm gác lại năm 1991, sau khi hai bên có tuyên bố chung nhìn nhận "một quốc gia Trung Quốc".

    Sau cú điện thoại của Trump, Tập Cận Bình phải gấp gáp tiếp xúc với "sứ giả" Kissingger, nhờ ông này cố vấn để tìm hiểu đâu là đường lối của Hoa Kỳ trong thời gian sắp tới.

    Hoa Kỳ cũng như nhiều quốc gia trên thế giới đã từng nhìn nhận "Trung Hoa Dân Quốc" ở Đài Loan như là đại diện chính thức của nước Trung Hoa, bao gồm lục địa. Chính quyền của Tưởng Giới Thạch đã giữ ghế đại diện Trung Hoa ở Liên Hiệp Quốc cho tới năm 1971. Hiện nay Vatican vẫn xem chính quyền Trung Hoa Dân Quốc là đại diện chính thức cho nước Trung Hoa, cũng như một số (khoản 20) quốc gia khác.

    Phải chăng có dấu hiệu thay đổi sách lược của Hoa Kỳ ở Châu Á, từ phòng vệ sang tấn công, từ hợp tác chuyển sang đối đầu ?

    Qua những dòng bộc lộ trên "Twitter", ta thấy dường như Trump muốn dùng Đài Loan để trả đũa việc TQ bành trướng, quân sự hóa Hoàng Sa và việc xây dựng các đảo nhân tạo ở Biển Đông.

    Ta không biết Kissingger "cố vấn" cho Tập Cận Bình về cái gì. Nhưng rõ ràng ý kiến của Trump trên Twitter đã khiến Bắc Kinh hết sức lo ngại.

    Dĩ nhiên Bắc Kinh không lo việc Hoa Kỳ nhìn nhận chính quyền bà Thái Anh Văn là đại diện của Trung Hoa, như trước 1971. Bởi vì Mỹ không dễ thuyết phục phần còn lại của thế giới.

    Điều lo là Trump có thể ủng hộ một Đài Loan độc lập. "Lưỡng biên lưỡng quốc", mỗi bờ một quốc gia, chủ trương của phe "bản địa" Đài Loan khởi xướng từ thập niên 90 của thế kỷ trước. Chủ trương này ngày càng áp đảo trong dân chúng. Cuộc bầu cử tháng 5 năm 2016, Bà Thái Anh Văn thuộc đảng Dân Tiến (chủ trương Đài Loan độc lập), được sự ủng hộ của giới trẻ, đắc cử 56% trước đối thủ Quốc Dân đảng (chủ trương thống nhứt đất nước) 34%. Phe Quốc Dân đảng gồm những người di cư từ lục địa (sau 1949), ngày càng ít được ủng hộ.
    Thế hệ trẻ sinh sau phần lớn ủng hộ một Đài Loan độc lập. Các biến động chính trị ở Hồng Kông, chế độ độc tài đảng trị ở Bắc Kinh... khiến cho giới trẻ ghê tởm. Trong khi tâm lý "ràng buộc" với "đất mẹ" chỉ còn ở lớp già, những người di tản từ lục địa năm 1949.