Thuế doanh nghiệp: ai mới thực sự là người trả?

    Khuyết Danh

    Nơi lưu trữ những bài viết giá trị của các tác giả khuyết danh hoặc chưa tham gia hội Nhà Báo Tự Do.

    Thuế doanh nghiệp: ai mới thực sự là người trả?

    Thuế Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH) hiện tại là 26%. Người lao động đóng 8% của lương và doanh nghiệp đóng 18%. Câu hỏi “Người lao động đóng bao nhiêu phần thuế BHXH?”

    Nếu bạn đọc ở trên thì câu trả lời quá đơn giản, 8%. Còn 18% kia là doanh nghiệp trả, người lao động đâu có trả. Nhưng hãy suy ngẫm kỹ lại.

    Từ phía cạnh doanh nghiệp, thuế BHXH là một trong những chi phí họ phải trả để thuê người lao động. Ngoài thuế BHXH thì họ phải trả lương, bảo hiểm y tế (BHYT), bải hiểm tai nạn, kinh phí công đoàn và vô số những phúc lợi khác cho người lao động.

    Để đơn giản hóa vấn đề. Giả sử lương của người lao động là 100đ thì chi phí để doanh nghiệp phải trả để thuê người lao động là:

    • 18% thuế BHXH: 18đ
    • 3% thuế BHYT: 2đ
    • 1% thuế bảo hiểm tai nạn: 1đ
    • 2% phí công đoàn: 2đ

    Tổng cộng: 100đ lương + 18đ BHYT + 3đ BHYT + 1đ BHTN + 2đ phí công đoàn = 124đ. Nghĩa là ngoài tiền lương 100đ thì doanh nghiệp phải trả thêm 24đ để thuê người lao động.

    Đọc tới đây thì có thể bạn sẽ nói: “Rồi sao? Liên quan gì? Người lao động chỉ phải trả 8% thuế BHXH thôi.” Hãy suy nghĩ kỹ lại. Thực chất doanh nghiệp không hề trả 18% thuế BHXH. Người trả là người lao động. Vì dưới quan điểm của chủ doanh nghiệp, 18% đó cũng chỉ là là một loại chi phí hoạt động. Nếu không có thuế BHXH doanh nghiệp này, thì họ hoàn toàn có thể trả cho người lao động lên đến 118% lương hiện tại.

    Một câu hỏi khác, vì sao chính phủ lại chia ra làm 2 mục: doanh nghiệp 18% và người lao động 8%? Sao họ không nói rằng “bạn phải đóng 26% thuế BHXH?”

    Cũng dễ hiểu thôi. Giả sử như bây giờ nếu chính phủ giữ nguyên mức thuế 26%, thay vì chia thành 2 mục như hiện nay, họ đổi thành: “người lao động phải nộp 26% lương của mình vào quỹ BHXH”. Lúc đó phản ứng của họ sẽ ra sao? Nguy cơ rất cao là toàn bộ người lao động, trong đó có bạn, sẽ phản đối mạnh mẽ. Nhưng nếu chính phủ dùng thuật ngữ để đẩy hướng dư luận: “bạn chỉ cần đóng 8% thôi, còn 18% còn lại doanh nghiệp sẽ trả”, thì phần đông chúng ta sẽ nghĩ rằng mình có lợi và ủng hộ chính sách đó.

    Vì người lao động hay tập trung vào thuật ngữ, vào phần đóng của doanh nghiệp mà nghĩ rằng phần đó là doanh nghiệp đóng cho quyền lợi của mình. Nhưng thực tế thì chính bạn là người đóng 18% đó. Đó là cách chính phủ dùng thuật ngữ để dễ dàng đánh thuế bạn một cách gián tiếp.

    AI ĐÓNG THUẾ DOANH NGHIỆP?

    Tôi bắt đầu bài viết này với một câu hỏi mà gần như mọi người sẽ cho rằng nhảm nhí: “ai đóng thuế doanh nghiệp?”

    Các chính trị gia, các nhà hoạt động xã hội và các tổ chức dân sự luôn nói rằng doanh nghiệp bốc lột, doanh nghiệp phải đóng thuế nhiều hơn, doanh nghiệp phải làm cái này cái kia. Họ cho rằng các công ty, các tập đoàn kinh tế lợi dụng sức lao động để thu lợi nhuận về cho riêng mình, nên việc gia tăng thuế doanh nghiệp là điều phải làm để bảo vệ xã hội và công dân. Nhưng “ai đóng thuế doanh nghiệp?”

    Nếu tôi phải đoán thì bạn sẽ nói: “Hỏi gì mà ngu vậy? Thuế doanh nghiệp thì doanh nghiệp đóng. Doanh nghiệp không đóng thì ai? Xàm quá.”

    Nhưng sự thật thì không phải vậy. Chúng ta hãy thử cùng suy ngẫm và phân tích.

    Chính phủ áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt lên xe ô tô, vậy nghĩa là nhà máy chế tạo ô tô sẽ đóng thuế? Chính phủ áp dụng thuế xăng dầu, vậy là công ty xăng dầu sẽ đóng thuế? Chính phủ áp dụng thuế VAT lên hàng hóa, cơ sở sản xuất sẽ đóng thuế? Nghe có vẻ hợp lý, nhưng bản chất thì không phải vậy.

    Ô tô, xăng dầu, hàng hóa ở siêu thị, môi trường hay bất động sản dù bị áp đặt thuế nhưng nhà sản xuất không hề đóng thuế. Tất cả sẽ được quy đổi gia giá thành cuối cùng của sản phẩm, dịch vụ, và bạn, chính người tiêu thụ, sẽ là người phải trả tiền.

    Khi chính phủ áp đặt một loại thuế nào đó lên doanh nghiệp, việc họ làm là áp đặt thuế lên những con người làm việc cho doanh nghiệp và những con người tiêu thụ những sản phẩm hay dịch vụ của doanh nghiệp. Doanh nghiệp chỉ đóng vai trò là người thu tiền thuế thay cho những người nói trên. Người đóng thuế doanh nghiệp là ông giám đốc, anh trưởng phòng, chị kế toán, các anh chị nhân viên và công nhân, và những khách hàng trả tiền để mua hàng hóa và dịch vụ của doanh nghiệp đó.

    Doanh nghiệp không hề đóng thuế doanh nghiệp, người đóng thuế là những người làm cho doanh nghiệp và khách hàng của họ. Không hề có cái thứ gọi là ‘thuế doanh nghiệp’ vì doanh nghiệp không hề trả thuế. Nó chỉ là một ngộ nhận.


    Ku Búa @ Café Ku Búa