Tư pháp: trông người mà nghĩ đến ta

    Lê Công Định

    Luật sư

    website Sài Gòn, Việt Nam
    Tư pháp: trông người mà nghĩ đến ta

    Hôm qua một toà án ở Pháp tuyên bà Christine Lagarde, đương kim Giám đốc Quỹ tiền tệ quốc tế, phạm tội lạm dụng công quỹ do hành vi tắc trách của bà lúc còn đương chức Bộ trưởng Tài chính Pháp cách nay 10 năm. Tuy nhiên, toà án đã không buộc bà phải thụ hình phạt tù.

    Vụ án nêu trên cho thấy một cựu quan chức chính phủ vẫn có thể bị truy tố nếu phạm luật lúc đương quyền, bất kể vị ấy đã rời khỏi chức vụ một thập kỷ trước đó. Cơ quan công tố và toà án Pháp vẫn có quyền khởi động hệ thống tư pháp để truy tố và xét xử các cựu quan chức.

    Câu hỏi cần đặt ra, khi so sánh với trường hợp cựu Bộ trưởng Công thương Vũ Huy Hoàng ở nước ta, là tại sao Quốc hội Pháp không loay hoay tìm giải pháp kỷ luật hành chính đối với bà Christine Lagarde, mà lại vời đến cơ quan tư pháp?

    Câu trả lời rất đơn giản, rằng kỷ luật hành chính chỉ áp dụng cho quan chức đương nhiệm, chứ không thể ràng buộc người đã rời chức vụ, dù chỉ mới hôm qua. Luật hành chính ở các nước văn minh là như vậy.

    Kể cả khi bà Christine Lagarde bị tuyên có tội như thế, mà xét về phương diện pháp lý bị tuyên án hình sự tất nhiên nghiêm trọng hơn chịu kỷ luật hành chính, các hành vi và quyết định hành chính đã được bà thực hiện lúc đương chức vẫn duy trì hiệu lực pháp lý trong phạm vi luật định.

    Các nhà lập pháp của nước Pháp tất nhiên không cần phải bóp trán suy tư xem làm sao vừa kỷ luật cựu Bộ trưởng Tài chính, vừa bảo đảm hiệu lực pháp lý của các hành vi và quyết định hành chính đã được bà thực hiện trong quá khứ.

    Bởi lẽ đó chưa bao giờ là một vấn đề có thể hiện hữu được, huống chi là vấn đề khiến phải suy nghĩ đến, trừ phi đó là câu chuyện mấy gã tâm thần thích tưởng tượng lung tung, hoặc mấy bà tám vô công rỗi nghề không biết làm gì nên ngô khoai phải đẻ ra chuyện nhảm để bàn tán. Tưởng tượng hoặc bàn không xong, thì đành dời lại lần sau làm tiếp!